جامعه

در تصاویر: «آخرالزمان فرهنگی» برای میراث باستانی سوریه

نوشته المشارق و خبرگزاری فرانسه

در این عکس که روز ۱۲ فروردین ۱۳۹۵ گرفته شده، عکاس تصویری را که روز ۲۳ اسفند ۱۳۹۲ از معبد بعل در پالمیرا گرفته بود در برابر ویرانه های این معبد تاریخی گرفته است. این معبد در شهریور ۱۳۹۴ توسط داعش ویران شد. [جوزف عید/خبرگزاری فرانسه]

این عکس که روز ۱۲ فروردین ۱۳۹۵ گرفته شده، بقایای معبد بعل شمین را نشان می دهد. این معبد در شهر باستانی پالمیرا، که در فهرست یونسکو قرار دارد، واقع شده است. داعش در سال ۱۳۹۴ این معبد را ویران کرد. [جوزف عید/خبرگزاری فرانسه]

یک تندیس بدون سر و مثله شده در موزه ویران شده شهر باستانی پالمیرا در روز ۱۲ فروردین ۱۳۹۵. داعش میراث بسیار پرارزش واقع در این مکان ثبت شده در فهرست یونسکو را به این بهانه که این کار بت پرستی است، ویران کرد. [جوزف عید/خبرگزاری فرانسه]

یکی از جنگجویان اپوزیسیون روز ۸ اسفند ۱۳۹۲ در یک کوچه ویران شده در بازار قدیمی شهر حلب قدم می زند. نام این شهر واقع در شمال سوریه در فهرست یونسکو قرار دارد. [عکس از خبرگزاری فرانسه/مرکز رسانه ای حلب/زین الرفاعی]

یکی از اعضای نیروهای رژیم سوریه روز ۱۴ شهریور ۱۳۹۱ در نزدیکی ورودی نیمه ویران شده ارگ حلب ایستاده است. یک روز قبل از گرفته شدن این عکس نیروهای رژیم با حمایت آتش توپخانه و هواپیماهای جنگنده در چندین جبهه با نیروهای اپوزیسیون درگیر شدند. [جوزف عید/خبرگزاری فرانسه]

این عکس که روز ۵ اردیبهشت ۱۳۹۲ گرفته شده، ویرانه های مناره مسجد باستانی اموی در حلب را نشان می دهد. این مناره یک روز پیش از تاریخ این عکس در درگیری های میان رژیم سوریه و نیروهای اپوزیسیون منفجر شد. [جلال الحلبی/خبرگزاری فرانسه]

این عکس که روز ۹ مرداد ۱۳۹۲ گرفته شده، گنبد گلوله باران شده مسجد خالد ابن ولید را نشان می دهد. بخشی از آرامگاه خالد ابن ولید در جریان گلوله باران محله الخالدیه حمص ویران شد. [جوزف عید/خبرگزاری فرانسه]

در این عکس که روز ۲۶ خرداد ۱۳۹۴ گرفته شده، کاروانسرای نیمه ویران شده مراد پاشا (خان مراد پاشا) که به جای مانده از دوران عثمانی است، دیده می شود. از این مکان که قدمت آن به سال ۹۴۴ بازمی گردد، به عنوان یک موزه استفاده می شود؛ موزه ای که مجموعه ای از آثار و موزائیک های باستانی را در خود جای داده است. این عکس پس از گزارش هایی مبنی بر انجام حملات هوایی توسط نیروهای رژیم گرفته شده است. [عکس از خبرگزاری فرانسه/ المعاره تودی/ غیث عمران]

در این عکس که روز ۱۶ فروردین ۱۳۹۵ گرفته شده، نمای داخلی یک کلیسای سوخته در صومعه کاتولیک سریانی الیان قدیس در القریتین مشاهده می شود. الیان در قرن پنجم میلادی زندگی می کرد. القریتین یکی از واپسین پایگاه های قدرت داعش در مرکز سوریه بود. این عکس یک روز پس از تسلط یافتن دوباره نیروهای رژیم سوریه بر آن شهر گرفته شده است. [جوزف عید/خبرگزاری فرانسه]

در این عکس که روز ۱۶ فروردین ۱۳۹۵ گرفته شده، تابوت سنگی ویران شده الیان قدیس کاتولیک سریانی در ورودی صومعه او در شهر القریتین، واقع در استان حمص، دیده می شود. این عکس پس از بازپس گیری این شهر توسط نیروهای رژیم سوریه از داعش گرفته شده است. [جوزف عید/خبرگزاری فرانسه]

در این عکس که روز ۲۹ اسفند ۱۳۹۲ گرفته شده، آسیب های وارده به قلعه معروف صلیبیون موسوم به «دژ شهسواران» در نزدیکی مرز سوریه و لبنان دیده می شود. این عکس پس از آن گرفته شده که نیروهای هوادار رژیم این دژ را با هدف قطع کردن خطوط تأمین تجهیزات نیروهای اپوزیسیون تصرف کردند. [سم اسکاین/خبرگزاری فرانسه]

در این عکس هوایی که روز ۱۱ آبان گرفته شده، سوری های آواره شده در نتیجه حملات رژیم با حمایت روسیه دیده می شوند. آنها در مکان باقرها، واقع در نزدیکی مرز ترکیه، که در فهرست یونسکو قرار دارد، اردو زده اند. این منطقه در شمال غربی سوریه آکنده از شهرک های متروکه دوران روم و بیزانس است. [عبدالعزیز کتاز/خبرگزاری فرانسه]

پالمیرا – سوریه زمانی بهشت هر باستان شناس محسوب می شد و برخی از کهن ترین و به خوبی محافظت شده ترین گوهرهای تمدن های باستان را در خود جای داده بود. اما جنگی که در روز ۲۴ اسفند ۱۳۸۹ آغاز شد، موجب به بار آمدن بدترین ویرانی طی چندین نسل شده است.

اماکن باستانی آسیب دیدند، ‌موزه ها به تاراج رفتند، مراکز قدیمی شهرها با خاک یکسان شدند، و به میراث دینی بی احترامی شد.

خلیل الحریری، کسی که برای مدت ۲۰ سال مدیر موزه پالمیرا بود، در این موزه می ایستد و درد و رنجی را که بر اثر اجبار به گریختن از آن شهر بیابانی و گنجینه هایش متحمل شده است، به یاد می آورد؛ گنجینه هایی که به دست «دولت اسلامی» (داعش) افتاد.

او روزی را که به پالمیرا بازگشت و آثار باستانی درهم شکسته و موزه بی سر و سامان را دید، به عنوان «دشوارترین روز زندگی من» توصیف می کند.

image

این عکس که روز ۱۹ بهمن گرفته شده، معبد آسیب دیده بعل در شهر باستانی پالمیرا در استان حمص سوریه را نشان می دهد. سوریه جایگاه شش مکان مهم در فهرست برجسته میراث جهانی یونسکو است و هر شش مکان در جنگ ده ساله آسیب هایی را متحمل شده اند. [لؤی بشاره/خبرگزاری فرانسه]

وی می گوید: «آنها چهره های همه تندیس هایی را که در موزه مانده بودند و ما نتوانسته بودیم آنها را حفظ کنیم، درهم شکسته بودند.»‌

پالمیرا به صحنه اعدام های علنی و دیگر جنایات وحشتناک تبدیل شد. برخی از آن جنایات پس از تصویربرداری در تبلیغات داعش منتشر شد.

پیکر بی سر خالد الاسعد، باستان شناس ارشد، نیز توسط دژخیمان داعش به نمایش گذاشته شد. آنها او را شکنجه کرده بودند تا وادارش کنند محل نگهداری آثار باستانی را که منتقل کرده بود، فاش کند.

افراط گرایان که به رویکرد خود در نسلکشی فرهنگی متعهد بودند، زیارتگاه بعل شامین در پالمیرا را منفجر کردند. آنها معبد بعل و طاق پیروزی را ویران کردند، آن چه توانستند از این موزه به یغما بردند، و به تندیس ها و تابوت ها آسیب رساندند.

تخریب این شهر باستانی موجب شد که این اقدام با ویران کردن تندیس های بودای بامیان در سال ۱۳۸۰ توسط طالبان مقایسه شود.

طالبان به دستور ملا محمد عمر، رهبر وقت خود، آن دو تندیس را تخریب کردند. آن دو تندیس در سده های چهارم و پنجم میلادی در دل کوه تراشیده شده بودند و زمانی بلندترین بوداهای ایستاده جهان به شمار می رفتند.

«ویرانی کامل و تمام عیار»

این جنگ به هیچ یک از مناطق کشور رحم نکرد.

جاستین ماروتزی، نویسنده و مورخی که مطالب بسیاری را درباره این منطقه و میراث باستانی آن نوشته است، می گوید: «در دو واژه می توان گفت که این یک آخرالزمان فرهنگی است.»

مأمون عبدالکریم، رئیس پیشین میراث باستانی سوریه، می گوید: «در طول دو هزار سال تاریخ سوریه هرگز هیچ چیزی بدتر از آن چه که در جریان این جنگ روی داد، اتفاق نیافتاده بود. ویرانی کامل و تمام عیار.»

او گفت: «ما فقط از یک زمین لرزه در یک محل یا آتش سوزی در محلی دیگر صحبت نمی کنیم. ما حتی درباره جنگ در یک شهر هم حرف نمی زنیم. بلکه صحبت از ویرانی در سراسر سوریه است.»

شهر حلب در شمال کشور – که یکی از قدیمی ترین سکونتگاه های بی وقفه انسان در جهان به شمار می رود – پیش از جنگ به بازارها، مساجدها، کاروانسراها، و گرمابه های عمومی خود می بالید. اما محاصره بی رحمانه ای که علیه جنگجویان اپوزیسیون اعمال شد، به چهره آن شهر به شدت آسیب زده است.

رژیم سوریه که از سال ۱۳۹۴ از پشتیبانی قدرت نظامی روسیه بهره مند بوده برای پس گرفتن این منطقه به شدت به نیروی هوایی اتکاء داشته است.

عبدالکریم گفت: «من نمی توانم روزی را که مناره مسجد اموی در حلب فرو ریخت یا روزی را که آتش به جان بازارهای باستانی این شهر افتاد، فراموش کنم.»

او گفت: «حدود ده درصد از آثار باستانی سوریه آسیب دیده است و این رقم، برای کشوری که دارای اشیاء و آثار تاریخی فراوان است، بسیار بالا است.»

در گزارشی که سال گذشته توسط بنیاد گردا هنکل و انجمن محافظت از آثار باستانی سوریه منتشر شد، آمده است که از زمان آغاز جنگ بیش از ۴۰ هزار قطعه اشیاء باستانی از موزه ها و مکان های تاریخی غارت شده است.»

«زخمی برای همه بشریت»

شش مکان در سوریه در فهرست برجسته میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است و در این جنگ همگی آنها به نوعی آسیب دیده اند.

علاوه بر پالمیرا و حلب، شهرهای باستانی دمشق و بصری نیز متحمل خرابی هایی شدند. قلعه دوران جنگ های صلیبی موسوم به «دژ شهسواران» و گروهی از روستاهای قدیمی در نزدیکی مرز ترکیه «معروف به شهرهای مرده» گرفتار آتش جنگ شدند.

دیگر بناهای باستانی میراث فرهنگی نیز متحمل ویرانی های شدیدی شدند که از آن جمله می توان به مکان باستانی آپامئا اشاره کرد. آپامئا یک شهر دوران روم است که بر کرانه رود اورانتس واقع شده و از بابت داشتن ردیف ستون هایی که حتی از ردیف ستون های پالمیرا نیز طولانی تر بودند، معروف است.

پالمیرا در دوران اوج خود نمادی از یک تمدن کثرت گرا و یک قطب بازرگانی در مسیر جاده ابریشم بود، و خود جاده ابریشم نیز یک چهارراه فرهنگی محسوب می شد. معماری آن آمیخته ای از معماری تأثیر گرفته از روم باستان و یونان، ایران، و آسیای مرکزی بود.

آن چه در جریان جنگ در پالمیرا، و به طور کلی در سراسر سوریه ویران شد، گواهی بر یک گذشته چند فرهنگی و یک آرمان مشخص تمدن است.

ماروتزی گفت: «همه ما باید نسبت به ویران شدن میراث باستانی سوریه اهمیت دهیم؛ چرا که این اماکن و شهرهای باستانی و بناهای تاریخی علاوه بر آن که سوری و عرب هستند، بخشی از میراث فرهنگی مشترک ما را تشکیل می دهند.»

«اماکنی مانند پالمیرا از اهمیت و ارزش جهانی برخوردارند. آنها بخشی از تمدن جهان ما هستند. آنها نقاط عطفی در تاریخ ما انسان ها به شمار می روند و از این رو، هر آن چه که به آنها آسیب برساند، زخمی بر پیکر تمام بشریت است.»

آیا این مقاله را می پسندید؟

0 نظر

شیوه نامۀ بیان دیدگاه ها در المشارق * به معنی فیلد ضروری است 1500 / 1500